Nie będzie to klasyczna retrospektywa filmowej gwiazdy. Zamiast chronologii ról i listy nagród – mapa przyjaźni, artystycznych spotkań i współprac, które przez ponad cztery dekady kształtowały twórczość Tildy Swinton. Wystawa „Tilda Swinton – Ongoing” po prezentacjach w Amsterdamie i Atenach po raz pierwszy trafi do Polski.
Warszawską odsłonę projektu będzie można oglądać od 18 września 2026 roku do 17 stycznia 2027 roku w przestrzeni Instytutu Przemysłów Kreatywnych przy ul. Mińskiej 65 – w dawnej drukarni Polskiej Agencji Prasowej.
Na około tysiącu metrów kwadratowych spotkają się kino, sztuki wizualne, fotografia, moda, performance i prywatne archiwa. Specjalną aranżację wystawy dla surowych, postindustrialnych wnętrz przygotował architekt Maciej Siuda.
Tilda Swinton jest centralną postacią wystawy, ale nie jej jedyną bohaterką. Ongoing powstało wokół relacji z artystami, z którymi przez lata współtworzyła filmy, performanse i projekty wizualne. Są wśród nich Pedro Almodóvar, Luca Guadagnino, Joanna Hogg, Derek Jarman, Jim Jarmusch, Olivier Saillard, Tim Walker, Sandro Kopp i Apichatpong Weerasethakul.
Każda z tych osób opowiada o Swinton własnym językiem: poprzez film, fotografię, instalację, dźwięk, kostium czy prywatne archiwa. Zamiast klasycznej biografii powstaje więc mapa wieloletnich przyjaźni, rozmów i twórczych sojuszy.
Punktem wyjścia wystawy jest przekonanie, że sztuka nigdy nie powstaje w izolacji. Rodzi się ze spotkania, zaufania, wzajemnej ciekawości i wspólnego działania. Tytułowe Ongoing – „trwające” – przypomina, że proces twórczy nie kończy się wraz z premierą filmu czy zamknięciem wystawy. Rozwija się w kolejnych rozmowach, powrotach i spotkaniach.
Nigdy nie chciałam tworzyć retrospektywy – wyjaśnia Tilda Swinton. Interesuje mnie proces, który wciąż trwa. „Ongoing” to próba ukazania twórczych relacji, które kształtowały – i nadal kształtują – moje życie od ponad 40 lat: rozmów, przyjaźni i wspólnych działań, z których rodzą się filmy i projekty. Dlatego szczególnie cieszę się, że wystawa trafia do Polski – kraju o niezwykłej historii kina i twórczej odwagi, którego kultura od pokoleń inspiruje artystów na całym świecie. Mam nadzieję, że także tutaj „Ongoing” stanie się punktem wyjścia do kolejnych rozmów i nowych spotkań, zachęcając początkujących artystów do uświadomienia sobie, że siła tworzenia wyrastającego z przyjacielskiej wspólnoty jest czymś, czego nigdy nie powinniśmy porzucać ani przestać się nią karmić” – dodaje.
Mieszkanie z lat 80., filmowe spotkania i osobiste archiwa
Na wystawie znajdą się filmy, fotografie, instalacje i materiały archiwalne oraz prace stworzone specjalnie dla projektu. Wśród nich jest Flat 19 Joanny Hogg, inspirowane londyńskim mieszkaniem Swinton z lat 80., oraz Camaraderie Luki Guadagnina – intymny portret artystki.
Osobny rozdział poświęcono Derekowi Jarmanowi, który odegrał kluczową rolę na początku filmowej drogi Swinton. Wystawa obejmuje również prace związane z Pedrem Almodóvarem, Jimem Jarmuschem i Apichatpongiem Weerasethakulem, pokazujące kino jako przestrzeń eksperymentu, pamięci i artystycznego dialogu.
Garderoba jako biografia
Istotną częścią wystawy jest przygotowana wspólnie z Olivierem Saillardem instalacja A Biographical Wardrobe. Tworzą ją ubrania z prywatnej kolekcji Swinton, kostiumy filmowe, kreacje noszone publicznie oraz rzeczy przekazywane w jej rodzinie z pokolenia na pokolenie.
Moda staje się tu osobistym archiwum i nośnikiem pamięci. Wystawę uzupełniają fotografie Tima Walkera wykonane w rodzinnym domu Swinton w Szkocji, odwołujące się do historii jej rodziny, krajobrazu i obecności przeszłości.
„The Maybe” – Tilda Swinton w szklanej gablocie
Jednym z najważniejszych punktów ekspozycji będzie prezentacja poświęcona The Maybe. W 1995 roku w londyńskiej Serpentine Gallery Swinton spała wewnątrz szklanej gabloty, stając się jednocześnie żywą osobą i muzealnym eksponatem.
Performans, prezentowany później także w Rzymie i nowojorskim MoMA, podejmuje pytania o czas, obecność, ciało i granicę między człowiekiem a dziełem sztuki.
Aktorka, performerka, artystka i kuratorka
Tilda Swinton jest laureatką Oscara i nagrody BAFTA. Po studiach na Uniwersytecie Cambridge występowała w teatrze, między innymi w Royal Shakespeare Company, a następnie związała się z kinem Dereka Jarmana.
W kolejnych dekadach współpracowała między innymi z Wesem Andersonem, Sally Potter, Lynne Ramsay, Jimem Jarmuschem, Pedrem Almodóvarem, Joanną Hogg i Lucą Guadagninem. W Ongoing występuje również jako kuratorka i współautorka całej koncepcji wystawy.
Od „Embodying Pasolini” do warszawskiego „Ongoing”
Warszawska prezentacja jest kolejnym rozdziałem współpracy Tildy Swinton z Malta Festival. W 2025 roku podczas festiwalu w Poznaniu artystka wraz z Olivierem Saillardem pokazała performans Embodying Pasolini, w którym kostiumy z filmów Piera Paola Pasoliniego zostały potraktowane jak materialne ślady nieobecnych postaci.
Ongoing rozwija podobne pytania o pamięć, obecność, tożsamość i życie przedmiotów, ale umieszcza je w znacznie szerszej opowieści o ponad czterdziestu latach twórczych relacji Swinton.
Są projekty, które wykraczają poza granice jednej dyscypliny i jednego miejsca – przyznaje Dominika Kulczyk, mecenaska Malta Festival. – „Tilda Swinton – Ongoing” jest właśnie takim przedsięwzięciem. Opowiada o współpracy jako najcenniejszej wartości zarówno w sztuce, jak i w życiu – o relacjach, które z czasem stają się źródłem odwagi, wyobraźni i nowych idei. To wartości szczególnie bliskie Malta Festival. Jestem dumna, że po Amsterdamie i Atenach możemy zaprosić polską publiczność do doświadczenia tej niezwykłej opowieści w Warszawie i dołączyć do międzynarodowej podróży jednego z najważniejszych projektów wystawienniczych ostatnich lat.
Nowa wystawiennicza przestrzeń Warszawy
Warszawska odsłona Ongoing będzie pierwszym przedsięwzięciem wystawienniczym tej skali organizowanym w przestrzeni Instytutu Przemysłów Kreatywnych przy ul. Mińskiej 65.
W przeciwieństwie do wcześniejszych prezentacji w instytucjach posiadających gotową infrastrukturę wystawienniczą projekt zostanie wpisany w surową architekturę dawnego zakładu drukarskiego. Aranżacja Macieja Siudy nie będzie więc jedynie przeniesieniem wcześniejszej ekspozycji, lecz jej nową, warszawską interpretacją.
Organizatorem polskiej odsłony wystawy jest Malta Festival, jeden z najdłużej działających interdyscyplinarnych festiwali kulturalnych w Polsce. Partnerem wydarzenia jest Centrum Kultury Filmowej im. Andrzeja Wajdy.
- Tilda Swinton – Ongoing
- Termin: 18 września 2026 – 17 stycznia 2027
- Miejsce: Instytut Przemysłów Kreatywnych, ul. Mińska 65, Warszawa
- Organizator polskiej odsłony: Malta Festival
- Partner: Centrum Kultury Filmowej im. Andrzeja Wajdy
Najważniejsze role Meryl Streep. To jedna z najlepszych aktorek wszech czasów?
11
