Na początku lat 70. brytyjska scena rockowa przypominała poharatanego boksera po ciężkiej walce. Kiedy opadł psychodeliczny kurz po latach 60., a blues-rockowy gigantyzm Led Zeppelin i Black Sabbath okrzepł w stadionowej formule, zrobiło się miejsce na coś nowego. I wtedy, w ten szary, post-hipisowski krajobraz, wjechał on. Kosmita. Androgeniczna istota o płomiennorudych włosach, w stroju, który wydawał się skradziony z szafy jakiejś międzygalaktycznej królowej. Ziggy Stardust nie był po prostu scenicznym pseudonimem. Był zjawiskiem, które wstrząsnęło posadami rocka. A jego twórca, David Bowie, z pozorną nonszalancją rzucił w twarz wszystkim, którzy patrzyli na ten nagły wybuch popularności z niedowierzaniem, jedne z najbardziej ironicznych słów w historii muzyki.
Jestem gwiazdą w mgnieniu oka. Wystarczy dodać wody i zamieszać.
Ta zgrabna, podszyta cynizmem metafora stała się idealnym podsumowaniem mitu, który sam Bowie misternie tkał. Mit artysty, który pojawił się znikąd i w jednej chwili zawładnął wyobraźnią milionów. Tyle że, jak to z mitami bywa, był on równie porywający, co odległy od prawdy.
Czy na pewno wystarczyło dodać wody?
Zanim świat poznał Ziggy’ego, David Robert Jones przez blisko dekadę próbował odnaleźć swoje miejsce. To była długa, kręta i często frustrująca droga, wybrukowana komercyjnymi porażkami i artystycznymi poszukiwaniami. Zaczynał w 1962 roku, tułając się po bluesowych kapelach pokroju The Lower Third, które nie pozostawiły po sobie większego śladu. Jego debiutancki album z 1967 roku, choć doceniony przez garstkę krytyków, przeszedł kompletnie bez echa. Nawet „Space Oddity”, utwór, który dziś jest pomnikiem w jego dyskografii, za pierwszym razem nie podbił list przebojów. Dopiero ponowne wydanie singla przy okazji lądowania człowieka na Księżycu dało mu pierwszy posmak prawdziwego sukcesu. To nie była kariera instant. To była dekada uczenia się zasad gry, testowania wizerunków i szlifowania talentu w małych klubach i na weselach. Ta „woda”, którą rzekomo wystarczyło dodać, była w rzeczywistości oceanem potu, uporu i odrzuconych pomysłów.
David Bowie i sztuka stwarzania samego siebie
Prawdziwy przełom nie był kwestią jednej piosenki, lecz świadomej kreacji. Bowie zrozumiał coś, czego wielu jego rówieśników nie potrafiło pojąć: w rock’n’rollu muzyka to tylko połowa sukcesu. Druga to teatr, mit, opowieść. Już okładka „The Man Who Sold the World” z 1970 roku, na której pozował w sukience projektu Michaela Fisha, była prowokacją i zapowiedzią tego, co miało nadejść. Ale to Ziggy Stardust stał się jego arcydziełem. To nie był on. To był precyzyjnie skonstruowany mit – historia kosmity, który staje się gwiazdą rocka, by ostatecznie ulec samozniszczeniu. Bowie nie tylko grał Ziggy’ego na scenie. On nim był. W wywiadach, na konferencjach prasowych, w życiu. Do tego stopnia, że w 1973 roku musiał go symbolicznie „zabić” na scenie, by samemu nie zwariować. Ta umiejętność kreacji nie ograniczała się do niego samego. W tym samym czasie znajdował energię, by produkować „Transformer” Lou Reeda i ratować karierę Iggy’ego Popa, nadając im nowe, artystyczne życie. Był demiurgiem, nie produktem z torebki.
Gdy gwiazda spada na ziemię
Cena za bycie „gwiazdą w mgnieniu oka” okazała się jednak wysoka. Po uśmierceniu Ziggy’ego Bowie wcale nie wrócił na ziemię. Wpadł w otchłań amerykańskiego snu, który szybko zamienił się w kokainowy koszmar. Jego nowa postać, Thin White Duke (Chudy Biały Książę), była elegancka, ale pusta i przerażająco chłodna. To był wizerunek człowieka na krawędzi. Artysta przyznawał po latach, że kompletnie nie pamięta sesji nagraniowych do genialnego albumu „Station to Station”, żywiąc się wówczas głównie mlekiem, papryką i narkotykami. To była ostateczna dekonstrukcja mitu – gwiazda, która staje się własną karykaturą. Ucieczką okazał się Berlin Zachodni. Tam, w podzielonym murem mieście, w cieniu zimnej wojny, mógł wreszcie zdjąć maskę. Razem z Brianem Eno nagrał przełomową „trylogię berlińską”, tworząc muzykę surową, eksperymentalną i do bólu szczerą. To była jego artystyczna odtrutka i dowód na to, że prawdziwy twórca, nawet jeśli sam siebie zamieni w produkt instant, w końcu musi znaleźć drogę powrotną do istoty. Z dala od fleszy, z dala od oczekiwań, w miejscu, gdzie jedyne, co się liczyło, to dźwięk.
Galeria: David Bowie - 5 ciekawostek o albumie "Station to Station" | Jak dziś rockuje?
6
