"This rules!" albo "This sucks!". Jak rysunkowi nastolatkowie zmienili rynek muzyczny
Serial animowany stworzony przez Mike’a Judge’a, emitowany w latach 1993–1997, stał się jednym z najpotężniejszych narzędzi promocyjnych w historii rocka. Format był prosty: dwaj flegmatyczni nastolatkowie siedzieli na kanapie i oglądali prawdziwe teledyski, komentując je w bezlitosny sposób. Ich system oceny był binarny, ponieważ dany utwór mógł albo "rządzić", albo po prostu "ssać". Choć bohaterowie byli postaciami fikcyjnymi, ich wpływ na realną sprzedaż płyt był ogromny. Pozytywna opinia Beavisa i Butt-Heada potrafiła w kilka dni sprawić, że niszowy zespół heavymetalowy stawał się ogólnokrajową gwiazdą, a MTV musiało przenieść jego klipy do najgorętszej rotacji dziennej.
Krytycy muzyczni z tamtego okresu używali skomplikowanego języka, ale dwaj bohaterowie z kreskówki reagowali na muzykę w sposób pierwotny i autentyczny. Dla przeciętnego nastolatka ich headbanging, wycie do mikrofonu lub szczery śmiech były bardziej wiarygodne niż długie artykuły w kolorowych magazynach. Ten brak branżowego zadęcia sprawił, że serial stał się wyrocznią dla fanów mocniejszych brzmień, którzy szukali w muzyce przede wszystkim energii i dobrych riffów.
Uratowani przez Mike’a Judge’a. Jak White Zombie uniknęli wyrzucenia z wytwórni
Najbardziej jaskrawym przykładem siły serialu jest historia grupy White Zombie. Ich album "La Sexorcisto: Devil Music Volume One" z marca 1992 roku przez prawie rok sprzedawał się bardzo słabo. Wytwórnia Geffen Records powoli traciła cierpliwość i planowała wycofać budżet promocyjny, co w praktyce oznaczałoby koniec kariery zespołu. Wszystko zmieniło się w 1993 roku, gdy Mike Judge umieścił w jednym z odcinków teledysk do piosenki "Thunder Kiss '65". Beavis zareagował na ten utwór bardzo entuzjastycznie, co natychmiast podchwyciły lokalne rozgłośnie radiowe w całym USA.
Gdyby nie Beavis i Butt-Head, prawdopodobnie wrócilibyśmy do grania w małych klubach w Nowym Jorku – stwierdził Rob Zombie w jednym z wywiadów
Dzięki tej krótkiej scenie album White Zombie ostatecznie pokrył się podwójną platyną, sprzedając się w liczbie ponad 2 milionów egzemplarzy. Podobny los spotkał zespół Pantera. Choć grupa była już znana w środowisku metalowym, to właśnie euforyczne reakcje bohaterów na teledyski do "This Love" czy "Walk" sprawiły, że agresywny groove metal trafił do mainstreamowego odbiorcy w najlepszym czasie antenowym. Serial otworzył drzwi dla kapel, które szefowie stacji wcześniej uważali za zbyt brutalne dla masowego widza.
Koszulka, która zniszczyła karierę. Smutny los zespołu Winger
Siła serialu miała jednak swoje mroczne oblicze i potrafiła również niszczyć kariery. Ofiarą Beavisa i Butt-Heada padł zespół Winger, reprezentujący nurt glam metalu z lat 80. Twórcy serialu postanowili, że ich sąsiad, Stewart Stevenson, będzie uosobieniem irytującego kujona i nudziarza. Postać ta w niemal każdym odcinku nosiła koszulkę z logo Winger. Ten prosty zabieg sprawił, że słuchanie tej kapeli stało się dla nastolatków symbolem obciachu i powodem do wstydu na szkolnych korytarzach.
Lider zespołu, Kip Winger, po latach wspominał, że żart z serialu zrujnował ich rynkową pozycję niemal z dnia na dzień. Sprzedaż biletów na koncerty gwałtownie spadła, a muzycy musieli mierzyć się z wyzwiskami fanów kreskówki podczas publicznych wystąpień. Choć popularność hair metalu i tak słabła na rzecz grunge’u, to właśnie Beavis i Butt-Head stali się egzekutorami wyroku na wielu gwiazdach minionej dekady, które nie pasowały do nowego, surowego wizerunku rocka lat 90.
Śmierć, dresy i zatwardzenie. Beavis i Butt-Head oceniali podziemie
Program nie omijał również zespołów z głębokiego podziemia, takich jak pionierzy death metalu z grupy Death. Gdy bohaterowie oglądali klip do utworu "The Philosopher", wyśmiewali specyficzny śpiew Chucka Schuldinera, ale paradoksalnie była to dla nich ogromna promocja. Lider zespołu przyznał później, że dzięki temu ich muzyka dotarła do milionów dzieciaków, które nigdy wcześniej nie słyszały o ekstremalnych odmianach metalu. Podobny los spotkał grupę Crowbar, której członkowie zostali wyśmiani za swój wygląd, co jednak przełożyło się na ogromny wzrost rozpoznawalności w undergroundzie.
Nawet debiutujący giganci, jak Korn, musieli przejść przez ten specyficzny test. Przy teledysku do utworu "Blind" Beavis stwierdził, że wokalista Jonathan Davis rusza się i brzmi jak "wkurzony kurczak". Z kolei głos Petera Steele’a z Type O Negative został porównany do dźwięków wydawanych przy silnym zatwardzeniu. Co ciekawe, większość muzyków, w tym wspomniany Steele czy Kurt Cobain z Nirvany, uznawała takie występy za najwyższy zaszczyt. Cobain przyznał nawet, że po usłyszeniu komplementu od Butt-Heada poczuł, że jego zespół naprawdę osiągnął sukces w świecie popkultury.
Prawda bez cenzury. Dlaczego fani i muzycy ufali kreskówce?
Mechanizm działania serialu był unikalny, ponieważ Mike Judge wybierał teledyski niemal samodzielnie, kierując się własnym gustem. Pozwalało to omijać korporacyjne filtry MTV i opłacanych promotorów z wielkich wytwórni płytowych. Dzięki temu w programie pojawiały się zespoły, które dla dyrektorów stacji były zbyt niszowe, brzydkie lub agresywne. Ta niezależność sprawiała, że opinie animowanych bohaterów były postrzegane jako szczere, a nie narzucone przez marketingowe działy koncernów muzycznych.
Wytwórnie płytowe szybko zrozumiały, że negatywny komentarz Beavisa jest lepszy niż brak jakiejkolwiek wzmianki. Z czasem zaczęły one wręcz błagać o umieszczenie swoich artystów w programie, godząc się na ryzyko usłyszenia, że ich muzyka "ssie". Beavis i Butt-Head stali się głosem pokolenia, które miało dość eleganckich teledysków i chciało widzieć w telewizji coś, co oddawało surowy klimat ówczesnej sceny rockowej i metalowej.
16
