Perkusja w holu wejściowym. Jak Headley Grange stało się studiem nagraniowym
W grudniu 1970 roku muzycy Led Zeppelin zamknęli się w Headley Grange, wiktoriańskim budynku w hrabstwie Hampshire, który w przeszłości służył jako przytułek dla ubogich. Dom nie posiadał profesjonalnego zaplecza technicznego, dlatego zespół musiał korzystać z mobilnego studia nagraniowego należącego do The Rolling Stones. To właśnie tam powstały sesje do legendarnego albumu "Led Zeppelin IV". Podczas pracy nad utworem "When the Levee Breaks", który jest nową wersją bluesowego standardu z 1929 roku, zespół szukał brzmienia, które oddałoby potęgę i ciężar nadchodzącej katastrofy opisanej w tekście. Kluczem do sukcesu okazało się ustawienie perkusji Johna Bonhama w samym holu wejściowym, nad którym górowała wysoka na trzy piętra, kamienna klatka schodowa.
John Bonham grał wtedy na nowym zestawie klonowym firmy Ludwig z ogromnym bębnem basowym o wymiarach 26 na 14 cali. Zamiast obłożyć instrumenty mikrofonami z bliska, co było standardową praktyką, realizator dźwięku Andy Johns i producent Jimmy Page postanowili wykorzystać naturalne echo pomieszczenia. Cała moc tego nagrania pochodzi z akustyki budynku, a nie z późniejszej obróbki cyfrowej, której wtedy przecież nie było. Bonham, znany ze swojej ogromnej siły uderzenia, mógł w pełni wykorzystać przestrzeń, która odbijała dźwięk od kamiennych ścian, nadając bębnom niemal nadludzki wymiar.
Dwa mikrofony na drugim piętrze. Techniczne sztuczki i zasada dystansu
Realizacja tego nagrania była minimalistyczna, co do dziś budzi podziw inżynierów dźwięku. Andy Johns zawiesił zaledwie dwa mikrofony wstęgowe Beyerdynamic M160 na drugim piętrze klatki schodowej. Zostały one skierowane prosto w dół, w stronę siedzącego kilka metrów niżej perkusisty. Dzięki temu rozwiązaniu mikrofony nie zbierały tylko suchego uderzenia pałki o naciąg, ale cały potężny podmuch powietrza i pogłos niosący się po schodach. Jimmy Page od zawsze wyznawał zasadę, że w studiu dystans równa się głębia. Brzmienie z "When the Levee Breaks" stało się ostatecznym dowodem na to, że ustawienie mikrofonów daleko od instrumentu pozwala uzyskać znacznie większy i bardziej naturalny dźwięk.
O tak, to już ku**esko bardziej mi się podoba – zareagował John Bonham, gdy po raz pierwszy usłyszał efekt tego eksperymentu w reżyserce
Do dziś trwa spór o to, kto tak naprawdę wpadł na ten genialny pomysł. Jimmy Page utrzymuje, że był to szczęśliwy zbieg okoliczności, bo drugi zestaw perkusyjny dostarczono w trakcie sesji i po prostu ustawiono go w holu, żeby nie zawadzał. Z kolei inżynier Andy Johns twierdził, że była to jego zaplanowana wizja. Według jego relacji celowo wysłał resztę zespołu do pubu, aby w spokoju przetestować akustykę klatki schodowej z samym Bonhamem. Niezależnie od tego, kto ma rację, efekt końcowy przeszedł najśmielsze oczekiwania wszystkich obecnych w Headley Grange.
Magia Binson Echorec i spowolnione tempo taśmy
Sama klatka schodowa to jednak nie wszystko. Aby bębny brzmiały jeszcze bardziej agresywnie, sygnał z mikrofonów został przepuszczony przez specjalne limitery, które drastycznie skompresowały dźwięk. Wywołało to efekt tak zwanego pompowania, przez co pogłos klatki schodowej stał się jeszcze bardziej słyszalny i gwałtowny. Jimmy Page użył także swojego ulubionego urządzenia o nazwie Binson Echorec. Była to włoska maszyna do echa, która zamiast taśmy wykorzystywała magnetyczny dysk. To właśnie ona dodała charakterystyczne, krótkie odbicia, które słyszymy w każdym takcie piosenki. Kolejnym ważnym elementem było celowe zwolnienie tempa nagrania podczas miksu. Zespół zagrał utwór nieco szybciej, ale po obniżeniu prędkości taśmy wszystko stało się gęste, ociężałe i nabrało mrocznego, bagiennego klimatu.
Od Beastie Boys po Beyonce. Dziedzictwo najbardziej znanego rytmu rocka
Ze względu na skomplikowany proces produkcji, Led Zeppelin bardzo rzadko grało ten utwór na żywo. Trudno było odtworzyć to specyficzne brzmienie w warunkach koncertowych bez użycia studyjnych sztuczek i naturalnej akustyki Headley Grange. Jednak to, co było problemem na scenie, stało się skarbem dla przyszłych pokoleń producentów muzycznych. Rytm z "When the Levee Breaks" jest uznawany za jeden z najczęściej samplowanych fragmentów muzycznych w historii. Stał się on fundamentem dla wielu gatunków, a w szczególności dla hip-hopu.
- Beastie Boys wykorzystali te bębny w utworze "Rhymin & Stealin".
- Björk oparła na nich swój hit "Army Of Me".
- Eminem użył tego sampla w kontrowersyjnym numerze "Kim".
- Słychać je również w piosenkach Dr. Dre, Massive Attack czy Depeche Mode.
Nawet Beyonce w utworze "Don't Hurt Yourself" skorzystała z tego potężnego uderzenia Bonhama. Robert Plant zapytany kiedyś o to, co sądzi o raperach „kradnących” ich perkusję, odpowiedział z dystansem, że sami od początku kariery pożyczali motywy ze starych bluesowych kawałków. Dzięki temu sprytnemu trikowi z klatką schodową, dźwięk perkusji sprzed ponad 50 lat wciąż brzmi nowocześnie i inspiruje kolejnych artystów na całym świecie.
Oto najlepsze albumy w dyskografii Led Zeppelin. To prawdziwa klasyka rocka!
6
