Scena lat 80. była prostym komunikatem: więcej, głośniej, mocniej. Więcej lakieru do włosów, głośniejsze gitary i mocniejszy, niemal komiksowy wizerunek, który sprzedawał miliony płyt. W tym świecie, gdzie rockman był produktem tak samo jak jego muzyka, The Cult ze swoim charyzmatycznym frontmanem wspinali się na sam szczyt. Ian Astbury, z głosem jak grzmot i sceniczną energią szamana, idealnie pasował do roli. A jednak, to właśnie on, w samym środku tego blichtru, rzucił w eter słowa pełne gorzkiej ironii, które brzmiały jak akt oskarżenia wobec mitu, którego sam był częścią.
Jaki jest powszechny wizerunek gwiazdy rocka? Skrajnie chuda, przepłacana, narcystyczna, średnio utalentowana osoba, która dokonuje autodestrukcji na oczach wszystkich, wiecznie się bawi i wiecznie wygląda młodo?
W tych słowach nie było pozy, tylko głos człowieka, który od samego początku nosił w sobie zupełnie inną historię niż ta, którą próbowano mu napisać na okładkach rockowych magazynów.
Skąd ten bunt, skoro wszystko grało?
Zanim The Cult podbiło amerykańskie areny z hardrockowym, napakowanym testosteronem albumem „Electric”, Ian Astbury był dzieckiem innej wrażliwości. Jego formatywne lata to nie był ani londyński punk, ani kalifornijski blichtr. To była Kanada, gdzie jako nastolatek odnalazł pokrewieństwo dusz nie wśród typowych rówieśników, a rdzennej ludności z rezerwatu Six Nations. To tam nasiąknął duchowością i kulturą, która na zawsze ukształtowała jego estetykę. Pierwsze wcielenie jego zespołu, gotycko-plemienne Southern Death Cult, nie miało nic wspólnego z rockowym cyrkiem, który miał nadejść. Było mroczne, post-punkowe i pełne autentycznej, niemal mistycznej energii.
Transformacja w The Cult i późniejsza współpraca z Rickiem Rubinem przy „Electric” były komercyjnym strzałem w dziesiątkę, ale też pierwszym krokiem w stronę złotej klatki. Zespół stał się częścią mechanizmu, który produkował gwiazdy według szablonu opisanego w cytacie. Astbury, zafascynowany Bowiem i Iggym Popem, wiedział, jak grać w tę grę. Ale w przeciwieństwie do wielu, zdawał się doskonale rozumieć jej zasady i cenę. Jego zainteresowanie kulturą rdzennych Amerykanów, widoczne na wczesnych płytach jak „Dreamtime”, było czymś więcej niż tylko egzotycznym kostiumem. To był jego duchowy kompas, który nie pozwalał mu w pełni zatracić się w hedonistycznym micie rock’n’rolla.
Co Ian Astbury zobaczył w lustrze Jima Morrisona?
Nic nie wystawiło jego relacji z mitem gwiazdy rocka na większą próbę niż propozycja, która nadeszła w 2002 roku. Po kolejnym zawieszeniu działalności The Cult, Astbury otrzymał telefon od Raya Manzarka i Robby’ego Kriegera. Chcieli, by został głosem The Doors of the 21st Century. Miał wejść w buty Jima Morrisona – człowieka, który był absolutnym archetypem „przepłacanego narcyza dokonującego autodestrukcji na oczach wszystkich”. Morrison był poetą i geniuszem, ale też ucieleśnieniem rockowego mitu w jego najbardziej toksycznej formie. Dla Astbury’ego, który jako nastolatek przeżył „religijne doświadczenie” oglądając „Czas Apokalipsy” z utworem „The End” w tle, było to jak spotkanie z duchem.
Przez kilka lat jeździł po świecie, śpiewając pieśni Króla Jaszczura. Nie próbował go naśladować. Wnosił na scenę własną, bardziej uziemioną energię, ale jednocześnie musiał codziennie konfrontować się z legendą, która zniszczyła swojego twórcę. To doświadczenie musiało być dla niego ostatecznym potwierdzeniem, jak niebezpieczna jest pułapka wizerunku. Stając na scenie jako frontman The Doors, nie tylko składał hołd muzyce. On patrzył prosto w oczy rockandrollowemu demonowi, którego tak celnie sportretował, i wyszedł z tej konfrontacji cało, z jeszcze większą świadomością, kim na pewno nie chce zostać.
W wiecznej ucieczce przed własnym pomnikiem?
Kariera Iana Astbury’ego to sinusoida. Okresy wielkiego sukcesu The Cult przeplatały się z nagłymi zniknięciami, zawieszeniami działalności i projektami pobocznymi, jak efemeryczne Holy Barbarians czy solowy album „Spirit/Light/Speed”. Każdy powrót The Cult niósł ze sobą zmianę – od rockowych hymnów z „Sonic Temple”, przez introspektywny, niemal alternatywny album „The Cult” z 1994 roku, aż po późniejsze, dojrzalsze płyty. To nie jest biografia artysty, który odnalazł swoją formułę i kurczowo się jej trzymał. To historia człowieka w nieustannej podróży, który uciekał, gdy tylko czuł, że scena zamienia się w cokół, a on sam w pomnik.
Słowa frontmana The Cult nie płyną z zazdrości czy frustracji kogoś, komu się nie udało. Wręcz przeciwnie – mówił to człowiek, który miał wszystko, co ten stereotyp oferował: sławę, pieniądze i uwielbienie tłumów. A jednak przez całą karierę szukał czegoś więcej. Czegoś prawdziwego. I ta właśnie ucieczka przed karykaturą rockmana sprawiła, że Ian Astbury, w przeciwieństwie do wielu bohaterów rockowych mitów, po prostu przetrwał.
Galeria: Za tymi wielkimi rockowymi hymnami kryją się prawdziwe historie
13
