Na wielkich stadionach lat 80. i 90. wyglądał jak prorok. Z rozwianym włosem, w skórzanej kamizelce, z flagą w dłoni, prowadził dziesiątki tysięcy ludzi przez rockowe msze o pokoju, miłości i sprawiedliwości. U2 było wtedy czymś więcej niż zespołem – było ruchem, a jego lider, chłopak z Dublina, niósł na barkach brzemię całego pokolenia. W każdym geście, w każdym krzyku, w każdym słowie o cierpieniu Trzeciego Świata czuło się pasję tak autentyczną, że niemal bolesną. Ale gdy kurz opadał, a światła gasły, ten sam człowiek potrafił z autoironicznym uśmiechem zrzucić z siebie całą tę mesjańską otoczkę jednym, celnym zdaniem.
Całkiem nieźle wykorzystałem katolickie poczucie winy jak na bogatą gwiazdę rocka.
To nie była poza, a przynajmniej nie tylko. To był klucz do zrozumienia jednego z najbardziej złożonych fenomenów w historii rocka.
Skąd wziął się ten głos, który nie pozwalał mu spać?
Wszystko zaczęło się w Dublinie, w domu, gdzie krzyżowały się dwie Irlandie. Ojciec, Bobby Hewson, był katolikiem. Matka, Iris – protestantką. W czasach, gdy religijne podziały potrafiły rozrywać kraj na strzępy, mały Paul David dorastał w samym środku tego symbolicznego pęknięcia. Chodził z matką do kościoła protestanckiego, z ojcem do katolickiego, chłonąc dwa światy naraz. Ta dwoistość, to napięcie między dwiema wizjami wiary i świata, zasiały w nim ziarno niepokoju, które miało wykiełkować w jego twórczości. Prawdziwe trzęsienie ziemi przyszło jednak, gdy miał 14 lat. Nagła śmierć matki na udar mózgu była ciosem, który zamienił nastoletni bunt w egzystencjalny krzyk. To wtedy narodził się Bono – artysta próbujący muzyką zasypać pustkę, znaleźć sens w chaosie i odkupić winy, których być może nigdy nie popełnił. Piosenki pisane dla niej – „I Will Follow”, „Lemon” czy „Iris” – były jak listy wysyłane w zaświaty. Były też jego pierwszym scenicznym egzorcyzmem.
Czy zbawiał świat, czy może tylko samego siebie, panie Bono?
Gdy U2 stało się globalną marką, a Paul Hewson multimilionerem, wewnętrzny imperatyw nie zniknął. Wręcz przeciwnie, zyskał nowe, potężne narzędzia. Bono zamienił scenę w ambonę, a swoją sławę w walutę, którą płacił za uwagę światowych przywódców. To wtedy narodził się aktywista – człowiek, który w słynnych przyciemnianych okularach (jak się po latach okazało, noszonych z powodu jaskry) siadał do stołu z Billem Clintonem, George’em W. Bushem czy Janem Pawłem II. Walczył o umorzenie długów państw afrykańskich, organizował koncerty Live 8 z Bobem Geldofem i przemawiał na śniadaniach modlitewnych w Waszyngtonie. Wielu widziało w tym narcyzm i megalomanię. Inni – desperacką próbę nadania sensu absurdalnemu życiu gwiazdy rocka. A on sam? Puszczał oko do publiczności, wcielając się na scenie w postać MacPhisto – cynicznego diabła w złotym garniturze, który dzwonił ze sceny do Białego Domu. Był to ironiczny komentarz do własnej roli, dowód na to, że doskonale zdawał sobie sprawę z cienkiej granicy między zbawicielem a hochsztaplerem.
Rockowy mesjasz w skórze diabła, czy diabeł w aureoli świętego?
W tej jednej, rzuconej mimochodem frazie o katolickim poczuciu winy, Bono zawarł całą swoją historię. Historię człowieka, który wewnętrzne demony i traumę z dzieciństwa przekuł w paliwo napędzające globalną machinę do czynienia dobra. Bono-kaznodzieja i Bono-biznesmen, który poprzez fundusz Elevation Partners zarobił fortunę na akcjach Facebooka. Artysta, który śpiewa o duchowości, i celebryta, który zakłada z żoną markę odzieżową. Te sprzeczności, które dla wielu były dowodem hipokryzji, dla niego stanowiły naturę rzeczy. On nie tyle walczył ze swoimi winami, co zaprzągł je do roboty. Zrobił z nich swój największy atut, motor napędowy kariery i działalności charytatywnej. Zbudował pomnik nie sobie, a swoim własnym sprzecznościom. I stojąc na największych scenach świata, przed morzem zapalniczek i ekranów telefonów, wciąż zdaje się prowadzić ten sam dialog. Nie tylko z publicznością, ale przede wszystkim z samym sobą i cieniem, który pada z góry... albo unosi się z samego dna irlandzkiej duszy.
Galeria: Bono wskazał 7 utworów, które zmieniły świat. Muzyk ma jednego, najważniejszego idola
8
