W domu w Woodland Hills The Magic Band miesiącami ćwiczył materiał na „Trout Mask Replica”
Materiał na „Trout Mask Replica” nie powstawał podczas kilku zwykłych prób ani w warunkach komfortowego studia. Przez około osiem miesięcy muzycy The Magic Band mieszkali i pracowali w niewielkim domu w Woodland Hills, w dolinie San Fernando. Budynek miał dwie sypialnie i dwie łazienki, a jego ciasne wnętrza były zarazem miejscem życia i prób, które często trwały od rana do nocy.
Trzon składu tworzyli perkusista John French, gitarzyści Jeff Cotton i Bill Harkleroad oraz basista Mark Boston. Później do zespołu dołączył klarnecista basowy Victor Hayden. Relacje uczestników mówią o pracy trwającej od ośmiu do dwunastu godzin dziennie, a czasem nawet czternaście godzin lub więcej. Wspomnienia uczestników różnią się w szczegółach, ale zgodnie pokazują, że zespół przez długi czas ćwiczył niemal bez przerwy. Chodziło o taką precyzję, by odrębne, pozornie niepasujące partie łączyły się dokładnie w wyznaczonych momentach utworów.
John French przekładał pomysły Dona Van Vlieta na partie dla całego zespołu
Don Van Vliet, występujący jako Captain Beefheart, przedstawiał wiele pomysłów przy fortepianie. Nie posługiwał się swobodnie ani teorią muzyki, ani klasycznym zapisem nutowym. Zamiast tego grał fragmenty, śpiewał frazy i wskazywał rytmy. Kluczową funkcję pełnił wtedy John French, znany jako Drumbo. Perkusista rozpracowywał muzyczne figury Van Vlieta, zapisywał je i rozdzielał między konkretne instrumenty. Następnie pomagał rozdzielić materiał między gitary, bas i perkusję, tak aby muzycy mogli wykonać go jako spójną całość.
Dlatego utwory z „Trout Mask Replica” jedynie sprawiają wrażenie swobodnej improwizacji. Partie były miesiącami powtarzane i zapamiętywane, choć ich rytm oraz melodyka celowo unikały typowego rockowego porządku. Rola Frencha i pozostałych muzyków The Magic Band wykraczała więc daleko poza wykonanie poleceń lidera.
Warunki w domu dalekie były od twórczej sielanki. Mark Boston wspominał po latach, że muzycy utrzymywali się z bonów żywnościowych, rządowego sera i zasiłków, ponieważ nie dostawali regularnego wynagrodzenia. French opisywał okres bardzo ograniczonego jedzenia, a relacje członków grupy mówiły też o ogromnej presji emocjonalnej ze strony Van Vlieta. Jeff Cotton nazwał osiem miesięcy przygotowań okresem emocjonalnej traumy. To właśnie w tej izolacji zespół wypracował wzajemne wyczucie potrzebne do wspólnego grania wyjątkowo trudnych kompozycji.
Po miesiącach prób The Magic Band nagrał materiał w kilka godzin
Van Vliet lubił powtarzać, że napisał słowa i muzykę do „Trout Mask Replica” w osiem i pół godziny. Ta deklaracja nie oddaje jednak całego procesu. Podstawowe idee mogły powstać gwałtownie, ale ich rozwinięcie, aranżacja i wykonanie wymagały długiej pracy mieszkańców domu w Woodland Hills. Gdy The Magic Band wszedł do Whitney Studios, zespół był tak dobrze przygotowany, że osiemnaście utworów zarejestrowano na żywo w ciągu około czterech i pół godziny. Inne relacje podają jednak, że kluczowa sesja trwała około sześciu i pół godziny.
Frank Zappa, producent albumu i współtwórca Straight Records, podkreślał później, że partie instrumentalne nagrano szybko. Wokale Van Vlieta zajęły natomiast pięć dni, a całość wymagała jeszcze pracy nad miksem. Album ukazał się 16 czerwca 1969 roku i początkowo trafiał przede wszystkim do wąskiego grona odbiorców. Z czasem został uznany za jedno z najważniejszych nagrań eksperymentalnego rocka, a w 2010 roku trafił do National Recording Registry. Dom w Woodland Hills pozostaje kluczem do zrozumienia tej płyty, bo jej pozorny nieład wyrósł z miesięcy izolacji, niedostatku i wyczerpujących prób.