Na początku lat 90. rock and roll miał twarz gościa z San Diego, który trafił do deszczowego Seattle niemal przez przypadek. Miał w sobie gniew, surferską swobodę i głos, który brzmiał jak pęknięte serce pokolenia. Wraz z Pearl Jam stał się jednym z największych, a zarazem najbardziej niechętnych symboli swojej ery. Wystarczyło kilka miesięcy, by jego twarz zdobiła okładkę magazynu „Time”, a utwory takie jak „Alive” czy „Jeremy” stały się hymnami śpiewanymi na stadionach od Tokio po Rio de Janeiro. Był ucieleśnieniem marzenia – chłopak znikąd, który dostał klucze do królestwa. A jednak, gdy fala popularności niosła go najwyżej, on sam widział to zupełnie inaczej.
Wiesz, bycie gwiazdą rocka... Trudno mi o tym dyskutować, bo tak naprawdę tego nie akceptuję. To nie jest zbyt namacalne. Coś, co jest naprawdę dziwaczne, to sposób, w jaki używa się tego określenia – wiesz, „On jest gwiazdą rocka w polityce”, „On jest gwiazdą rocka wśród rozgrywających” – jakby to była najwspanialsza rzecz na świecie.
Dlaczego Eddie Vedder nienawidził być ikoną?
Ta niechęć nie była pozą. Gdy Pearl Jam wydał swój drugi album, „Vs.”, który w pierwszym tygodniu pobił wszelkie rekordy sprzedaży, zespół podjął decyzję niemal samobójczą z marketingowego punktu widzenia. Postanowili przestać kręcić teledyski i ograniczyć wywiady do absolutnego minimum. Vedder, na którego spadł ciężar bycia głosem generacji X, czuł, że machina promocyjna go pożera. Sława, zamiast być spełnieniem, okazała się pułapką. Ta presja była wręcz fizyczna. Pojawiły się problemy ze stalkerami, o których wspominał później w piosence „Lukin”. To nie była zabawa w chowanego z mediami, to była walka o przetrwanie i zachowanie resztek normalności.
Kulminacją tego buntu był publiczny spór z Ticketmasterem – korporacją, która według zespołu zawyżała ceny biletów, odcinając od koncertów mniej zamożnych fanów. Pearl Jam woleli na trzy lata ograniczyć trasy po Stanach, niż poddać się regułom gry. Vedder nie chciał być „gwiazdą rocka”. Chciał być muzykiem, który gra dla ludzi, a nie produktem sprzedawanym na masową skalę.
Cena sławy, czyli tragedia, która na zawsze zmieniła Eddiego Veddera
Jego awersja do blichtru i mitologii rocka miała jednak znacznie głębsze, mroczniejsze korzenie. Seattle, które w latach 90. stało się stolicą muzycznego świata, było też miastem duchów. Zanim Pearl Jam powstało, tragedia zabrała Andrew Wooda z Mother Love Bone, co zrodziło projekt Temple of the Dog – jednorazowy hołd, w którym Vedder po raz pierwszy stanął przy mikrofonie obok Chrisa Cornella. Potem przyszły kolejne ciosy: śmierć Kurta Cobaina, Layne'a Staleya, a po latach samego Cornella. Vedder na własne oczy widział, jak etykietka „gwiazdy rocka” staje się wyrokiem. Jednak nic nie uderzyło w niego i w cały zespół tak mocno, jak tragedia na festiwalu Roskilde w 2000 roku. Podczas koncertu Pearl Jam w tłumie zginęło dziewięć osób. To wydarzenie stało się dla Veddera ostatecznym dowodem na to, jak niebezpieczna i fałszywa jest iluzja kontroli, którą daje scena. Bycie na piedestale, bycie tym, na którego patrzą tysiące, niosło ze sobą odpowiedzialność, której nie dało się udźwignąć. Mit wszechmocnej gwiazdy rocka rozpadł się w pył w błocie duńskiego festiwalu.
Od bohatera grunge'u do człowieka z ukulele
Po Roskilde Vedder i Pearl Jam zniknęli na jakiś czas. Wrócili inni – ostrożniejsi, dojrzalsi. Sam Eddie zaczął szukać ucieczki w projektach, które stały w całkowitej opozycji do stadionowego hałasu. Nagrał ścieżkę dźwiękową do filmu „Wszystko za życie”, na której jego surowy głos spotkał się z delikatnymi, folkowymi melodiami. Później wydał album „Ukulele Songs” – zbiór piosenek zagranych na małym, niepozornym instrumencie, który wydawał się zaprzeczeniem rockowej pozy. W ten sposób stworzył własną definicję bycia na scenie, z dala od oczekiwań i etykietek. Pokazał, że siła jego przekazu nie tkwi w decybelach ani wizerunku buntownika, ale w autentyczności. Nigdy nie pogodził się z tytułem „gwiazdy rocka”, bo w jego świecie ten tytuł był synonimem pustki. Zamiast tego wolał być po prostu gościem z gitarą, który ma coś do opowiedzenia. I być może to właśnie ta odmowa, ta konsekwentna ucieczka przed własnym pomnikiem, sprawiła, że jego głos przetrwał próbę czasu znacznie lepiej niż setki sezonowych idoli.
Galeria: Pearl Jam - oto 5 najlepszych albumów zespołu. Zdefiniowały karierę legendy grunge’u [RANKING]
6
