Nieśmiałość i głos jako instrument. Dlaczego Michael Stipe ukrywał teksty R.E.M.?
Początki R.E.M. to czas, w którym amerykański rock alternatywny dopiero się kształtował, a zespół z Athens w stanie Georgia stał się jego najważniejszą twarzą. Jednak słuchając EP-ki "Chronic Town" czy debiutanckiego albumu "Murmur" z 1983 roku, trudno było wyłapać choćby połowę przekazu. Michael Stipe, dzisiaj uznawany za jednego z najwybitniejszych frontmanów, na starcie kariery był chorobliwie nieśmiały. Uważał, że jego teksty są niedojrzałe, a nawet głupie, więc traktował bełkot jako bezpieczną tarczę. Zdarzało mu się śpiewać z zamkniętymi oczami, odwróconym tyłem do publiczności lub schowanym za gęstą zasłoną z własnych włosów.
To wycofanie szło w parze z konkretną wizją artystyczną całej kapeli. Peter Buck, Mike Mills i Bill Berry chcieli uniknąć typowej dla lat 70. hierarchii, gdzie wokalista jest wielką gwiazdą, a reszta zespołu to tylko tło. W R.E.M. panowała pełna demokracja dźwięku. Głos Stipe’a miał być po prostu kolejnym instrumentem, który dostarcza melodię i teksturę, na równi z dzwoniącymi gitarami Rickenbackera czy melodyjną linią basu. Często dochodziło do sytuacji, że teksty powstawały na kolanie tuż przed nagraniem, a Michael bardziej dbał o fonetyczne brzmienie sylab niż o logiczny sens zdań.
Wojna o decybele w studiu Reflection. Producenci R.E.M. celowo okłamywali szefów wytwórni
Takie podejście doprowadzało do szału szefów wytwórni I.R.S. Records. Jay Boberg, po przesłuchaniu pierwszych materiałów na płytę "Murmur", wpadł w furię, bo uważał, że piosenek, których nikt nie rozumie, nie puści żadne komercyjne radio. Domagał się ponownego miksu i wyciągnięcia wokalu na pierwszy plan. Tutaj jednak do akcji wkroczyli producenci, Mitch Easter i Don Dixon, którzy trzymali stronę muzyków. Dixon stosował różne sztuczki, na przykład nakładał na głos Stipe’a pogłos i opóźnienia, żeby ten jeszcze bardziej wtapiał się w instrumentalne tło. Kiedy przedstawiciele wytwórni dopytywali o poprawki, producenci bez mrugnięcia okiem kłamali, że wokal został już podgłośniony, choć w rzeczywistości nic nie zmieniali. Aby Michael czuł się swobodnie, pozwalali mu nawet nagrywać partie śpiewane w całkowitych ciemnościach pod schodami studia.
Fani jako detektywi. Jak brak tekstów na płytach "Murmur" i "Reckoning" zbudował legendę?
Zamiast zniechęcić słuchaczy, ten brak czytelności zadziałał jak magnes. Fani z amerykańskich kampusów uniwersyteckich uznali interpretowanie piosenek R.E.M. za świetną zabawę i wyzwanie. Powstawały fanziny, w których ludzie wymieniali się swoimi wersjami tekstów, kłócąc się o to, czy Stipe śpiewa o pociągach, czy może o religii. Zespół świadomie podsycał to zamieszanie, odmawiając drukowania słów na okładkach albumów. Pierwszy raz oficjalne teksty pojawiły się w książeczce dopiero przy płycie "Up" w 1998 roku, czyli aż 15 lat po debiucie.
Prawda była taka, że Stipe po latach sam nie miał pojęcia, co tam wyśpiewał, ponieważ w studiu złożył po prostu ciąg dobrze brzmiących, przypadkowych zgłosek – czytamy w relacji z produkcji dokumentu Behind the Music
Doszło nawet do tego, że podczas koncertów po wielu latach Michael musiał uczyć się własnego bełkotu na pamięć. Naśladował dźwięki z nagrań studyjnych, bo fani oczekiwali, że zaśpiewa dokładnie to samo, co słyszeli na płytach. Tajemnica wokół tekstów pomogła zespołowi pokonać w plebiscycie na płytę roku 1983 magazynu "Rolling Stone" samego Michaela Jacksona i jego megapopularny album "Thriller". Krytycy byli zachwyceni mroczną i hipnotyczną atmosferą, którą tworzyło właśnie to niewyraźne mamrotanie.
Przebudzenie polityczne i nowy producent. Moment, w którym Michael Stipe zaczął mówić wyraźnie
Zmiana przyszła niespodziewanie około 1986 roku przy pracy nad albumem "Lifes Rich Pageant". Do studia wszedł nowy producent, Don Gehman, który miał za zadanie zrobić z R.E.M. gwiazdy dużego formatu. Gehman nie bawił się w półśrodki i po prostu zmusił Stipe’a do wyraźnego śpiewania, a podczas miksowania utworów drastycznie wyciągnął jego głos na front. Co ciekawe, wokalista wcale nie protestował. Poczuł się już pewniej w swojej roli i wiedział, że ma do przekazania coś istotnego.
To właśnie w tym czasie Michael Stipe zaczął mocno angażować się w politykę i ekologię. Zaczął pisać o zanieczyszczeniu rzek czy działaniach ówczesnego prezydenta USA, Ronalda Reagana. Zrozumiał, że jeśli chce realnie wpłynąć na ludzi i zmobilizować ich do działania, jego głos musi być słyszalny i zrozumiały dla każdego. Z artysty traktującego śpiew jako abstrakcyjną teksturę, stał się świadomym mówcą, co ostatecznie otworzyło R.E.M. drzwi do największych stadionów świata i wielomilionowej sprzedaży kolejnych płyt.
Galeria: Te kawałki wychowały pokolenie kochających rocka! Czołówki znanych animacji z lat 80-tych i 90-tych
19
