Keith Richards miał jedną, brutalną zasadę dla gitarzystów. Usłyszał ją w starych winylach z Chicago

Zanim The Rolling Stones stali się globalnym logo, zanim Mick Jagger posiadł każdą scenę świata, a stadiony zamieniły się w ich prywatne królestwa, była stacja kolejowa w Dartford. Był rok 1961. Dwóch chłopaków z sąsiedztwa, którzy stracili kontakt na lata, spotkało się przypadkiem na peronie. Jeden miał pod pachą albumy Chucka Berry’ego i Muddy’ego Watersa, świeżo sprowadzone z kolebki bluesa, Chicago. Ten drugi, z gitarą przewieszoną przez ramię, od razu rozpoznał bratnią duszę. Ten moment, ten błysk wzajemnego zrozumienia nad sfatygowanymi okładkami winyli z Chess Records, był prawdziwym początkiem. To wtedy narodziła się filozofia, którą Keith Richards po latach zamknął w jednym, brutalnie szczerym zdaniu, rzucanym niczym kostka do gry na lepki od piwa stół w barze.

Jeśli nie znasz bluesa… nie ma sensu brać gitary do ręki i grać rock and rolla ani żadnej innej odmiany muzyki popularnej.

Co usłyszeli w starych winylach z Chicago?

To nie była tylko młodzieńcza fascynacja. To było objawienie. Dla młodych Brytyjczyków, wychowanych w powojennej szarości, muzyka płynąca z płyt Muddy’ego Watersa, Howlin’ Wolfa czy Jimmy’ego Reeda była jak list z innego, bardziej intensywnego świata. Świata, w którym emocje nie były pakowane w grzeczne, popowe melodie, ale wylewały się surową, elektryczną falą. Richards i Jagger odnaleźli w tych dźwiękach fundament, na którym chcieli zbudować coś swojego. Kiedy dołączyli do nich Brian Jones, Ian Stewart i reszta, cel był jeden: grać bluesa. Głośno, brudno i bez kompromisów. The Rolling Stones nie chcieli być kolejnym zespołem z list przebojów. Chcieli być przekaźnikiem tej pierwotnej, amerykańskiej energii.

Nawet gdy ich pierwszy menedżer, Andrew Loog Oldham, próbował ulepić z nich grzecznych chłopców, kontrapunkt dla The Beatles, ta bluesowa dusza nie dawała się stłamsić. Oldham kazał Keithowi usunąć „s” z nazwiska, by „Richards” zmieniło się w bardziej „popowe” „Richard”. Ale to był tylko powierzchowny zabieg. W muzyce nie było miejsca na oszustwo. Rdzeń pozostawał ten sam: trzy akordy, prawda i historia opowiedziana chropowatym głosem nad pulsującym rytmem. Ta wzajemna fascynacja surowym brzmieniem stała się spoiwem, które przetrwało dekady kłótni, narkotykowe odloty i ciężar bycia największym zespołem rockandrollowym na świecie.

Dlaczego Keith Richards odkręcał struny i gardził solówkami?

Słowa Richardsa o bluesie nie były pustą deklaracją. On przełożył tę filozofię na konkretny styl, który zdefiniował brzmienie Stonesów. Gardził gitarową wirtuozerią, pokazami szybkości i technicznymi popisami, które zaczynały dominować na rockowej scenie. Dla niego liczył się riff. Ten jeden, hipnotyczny, brudny motyw, który stawał się kręgosłupem piosenki. Jego podejście było rewolucyjne w swojej prostocie. Zamiast ścigać się z innymi gitarzystami, on wolał tworzyć przestrzeń. Razem z Brianem Jonesem, a później z Ronniem Woodem, doskonalili to, co Keith nazywał „starożytną sztuką splatania gitar”. Jeden grał rytm, drugi melodię, ale ich partie przenikały się tak mocno, że trudno było je rozdzielić. To nie była rywalizacja, to był dialog.

Jego słynne otwarte strojenie G, z usuniętą najniższą, szóstą struną, nie wzięło się z chęci komplikowania sobie życia. Wręcz przeciwnie – z potrzeby uproszczenia. Dzięki temu mógł wydobywać ze swojego Fendera Telecastera te charakterystyczne, dzwoniące akordy, które stały się jego sygnaturą w „Honky Tonk Women” czy „Brown Sugar”. Richards nie był gitarzystą prowadzącym w klasycznym tego słowa znaczeniu. Był kapitanem rytmu, architektem brzmienia, który wiedział, że siła rock and rolla nie leży w liczbie zagranych w ciągu sekundy nut, ale w pulsie, który porywa do tańca i zostaje w głowie na zawsze.

Buntownik, pirat czy ostatni strażnik bluesa?

Przez lata media i fani kreowali wizerunek Richardsa jako nieśmiertelnego pirata rocka, człowieka, który igrał ze śmiercią i wygrywał, napędzanego chemicznym koktajlem i czystą wolą przetrwania. To barwna, ale niepełna historia. Pod warstwą legendy o ekscesach i aresztowaniach krył się muzyk z niemal akademickim podejściem do swoich korzeni. Sam o sobie mówił, że nie czuje się wielkim twórcą, bogiem gitary. Twierdził, że czuł się bardziej jak antena, która wychwytuje krążące w eterze piosenki, będące wariacjami na temat tego jednego, pierwotnego utworu, który napisali już Adam i Ewa. To niezwykła pokora jak na kogoś, kto współtworzył jedne z najważniejszych riffów w historii muzyki.

Jego cytat o bluesie to coś więcej niż tylko opinia. To klucz do zrozumienia nie tylko The Rolling Stones, ale całej gałęzi muzyki popularnej, która wyrosła z brudnej ziemi Delty Missisipi. Richards przez całe życie pozostawał strażnikiem tej prawdy, przypominając kolejnym pokoleniom gitarzystów, że zanim zaczną biec, muszą nauczyć się chodzić. A w rock and rollu chodzenie oznaczało zawsze stąpanie po śladach starych mistrzów bluesa.