Byli jednym z najważniejszych zespołów na świecie, a jednak groupies omijały ich szerokim łukiem. Levon Helm mówił o tym bez ogródek

Pod koniec lat sześćdziesiątych, gdy rock’n’roll stroił się w pawie pióra psychodelii, a jego największe gwiazdy stawały się bóstwami chaosu, oni wyglądali jak faceci, którzy właśnie skończyli rąbać drewno gdzieś w Appalachach. Żadnych cekinów, żadnych obcisłych spodni, żadnych pretensji do bycia mesjaszami nowej ery. W epoce, w której mit rockmana budowano na fundamencie zniszczonych pokoi hotelowych i legionów oddanych fanek, oni stanowili osobliwą anomalię. Byli rzemieślnikami w świecie pozerów, a ich perkusista, jedyny Amerykanin w tym kanadyjskim towarzystwie, ujął to po latach z typową dla siebie, szorstką szczerością. Levon Helm nie owijał w bawełnę, bo dorastał na jej polach.

Sprawy związane z byciem gwiazdą rocka nigdy nas nie dotyczyły. The Band nigdy nie był atakowany przez groupies przed, w trakcie ani po żadnym koncercie, który zagraliśmy.

I w tym jednym zdaniu kryje się cała prawda o zespole, który brzmiał jak Ameryka, o jakiej Ameryka zdążyła już zapomnieć.

Robotnicy rocka czy najlepsi barmani na świecie?

Zanim stali się The Band, przez lata byli The Hawks. Grupą wynajętych rewolwerowców, którzy na scenie stawali za plecami krzykliwego rockabilly’owca Ronniego Hawkinsa. To była najlepsza szkoła życia i najgorsza szkoła gwiazdorstwa. Grali w zadymionych spelunach, gdzie publika potrafiła być bezlitosna, a jedyną nagrodą był kolejny wieczór z dachem nad głową. Tam nauczyli się, że muzyka to praca, a nie trampolina do sławy. Kiedy w połowie dekady pod swoje skrzydła wziął ich Bob Dylan, wchodząc w swój elektryczny, kontrowersyjny okres, trafili z deszczu pod rynnę. Zamiast piszczących fanek mieli wściekły tłum, który co wieczór buczeniem i gwizdami próbował zepchnąć ich ze sceny. To doświadczenie zahartowało ich jak stal. Zrozumieli, że nie grają dla poklasku, ale dla siebie nawzajem. Byli kolektywem, muzycznym komunizmem w sercu kapitalistycznego przemysłu rozrywkowego. Ich siła brała się ze wspólnego rytmu, z telepatii na scenie, a nie z charyzmy lidera. Bo lidera, w tradycyjnym sensie, nigdy nie mieli.

Co widział i słyszał Levon Helm w sercu Ameryki?

Kiedy reszta zespołu – Robbie Robertson, Rick Danko, Richard Manuel i Garth Hudson – wnosiła do brzmienia kanadyjską przestrzeń i pewną europejską wrażliwość, Levon Helm był ich kotwicą. Był pulsem amerykańskiego Południa, chłopakiem z Arkansas, który jako dziecko słuchał w radio bluesa z Delty, country z Nashville i rhythm and bluesa, który niósł się po nocach z Memphis. Był jedynym Amerykaninem w składzie i to właśnie jego głos, jego akcent, jego sposób bębnienia – lekko z tyłu, leniwy, ale zabójczo precyzyjny – nadał muzyce The Band ten niepodrabialny, korzenny charakter. Słuchając „Music from Big Pink” czy ich brązowego, imiennego albumu, nie słyszało się rocka 1969 roku. Słyszało się farmerów, wędrownych kaznodziejów, weteranów wojny secesyjnej i pijaczków z saloonu. Ich piosenki nie były o seksie i narkotykach. Były o ciężarze, upadku, odkupieniu i historii. To nie była muzyka, która miała uwodzić. To była muzyka, która miała opowiadać. A takich opowieści nie słucha się w hotelowym pokoju z przypadkową fanką.

Czy pożegnanie w blasku fleszy było zdradą?

Ironia losu chciała, że zespół, który tak stronił od rock’n’rollowego cyrku, zakończył działalność w jego samym epicentrum. „The Last Waltz”, ich pożegnalny koncert uwieczniony przez Martina Scorsese, stał się jednym z najsłynniejszych filmów muzycznych w historii. Ale dla Helma był początkiem końca przyjaźni i gorzkim rozczarowaniem. Czuł, że Robbie Robertson, główny kompozytor i gitarzysta, wykorzystał tę okazję, by wykreować siebie na lidera i narratora historii, której nigdy nie był jedynym autorem. W autobiografii Helm nie zostawił na filmie i Robertsonie suchej nitki. W jego oczach ten piękny, napompowany hołd był zaprzeczeniem wszystkiego, czym byli jako The Band.

Kolektyw został poświęcony na ołtarzu indywidualnej kariery. Ten ostatni walc był tańcem na grobie zespołu, który chciał tylko grać, a nie błyszczeć. Może właśnie dlatego, że tak bardzo unikali mechanizmów sławy, te dopadły ich na samym końcu ze zdwojoną siłą, rozbijając braterstwo od środka. Po latach Levon wrócił tam, gdzie czuł się najlepiej. Do swojego domu w Woodstock, gdzie w starej stodole organizował koncerty „Midnight Rambles”. Grał dla sąsiadów i przyjaciół, bez kamer, bez blichtru, bez gwiazdorskiej otoczki. Tak jakby chciał udowodnić, że muzyka może żyć bez tego całego rock’n’rollowego bagażu. I że groupies naprawdę nie są do niczego potrzebne.

Galeria: Oto najlepsze rockowe albumy z lat 70. według sztucznej inteligencji [TOP10]