Mógł zarobić miliony na płycie Nirvany. Steve Albini wziął stałą stawkę i odmówił tantiem

Po „Nevermind” Nirvana szukała surowszego brzmienia

Gdy Nirvana szykowała następcę „Nevermind”, była już jednym z największych zespołów świata. Kurt Cobain, Krist Novoselic i Dave Grohl nie szukali jednak kolejnej płyty skrojonej pod radiowy sukces. Zależało im na brzmieniu bliższym koncertowej energii tria, mniej wygładzonym i bliższym punkowym i undergroundowym korzeniom zespołu.

Wybór Steve’a Albiniego nie był przypadkowy. Cobain cenił jego pracę przy „Surfer Rosa” Pixies i „Pod” The Breeders, a Grohl wspominał, że właśnie album „Pod” przynosił do studia jako przykład świetnego brzmienia perkusji. Albini rozumiał środowisko, z którego wyrosła Nirvana, i nie próbował dostosowywać zespołu do oczekiwań rynku.

„In Utero” nagrano w dwa tygodnie, bez przedstawicieli wytwórni w studiu

Sesje odbyły się od 13 do 26 lutego 1993 roku w Pachyderm Recording Studio w Cannon Falls w Minnesocie. Studio znajdowało się poza dużym miastem, około 65 kilometrów od Minneapolis, co pozwalało zespołowi pracować z dala od zainteresowania towarzyszącego sukcesowi „Nevermind”. Nirvana przyjechała z przećwiczonym materiałem i założyła, że praca potrwa zaledwie dwa tygodnie.

Albini przed rozpoczęciem współpracy zaproponował prosty model. Muzycy mieli sami podejmować decyzje artystyczne, a jego zadaniem było wierne zarejestrowanie tego, co grają. Na życzenie zespołu w studiu nie pojawiali się przedstawiciele Geffen ani firmy managementowej Gold Mountain Entertainment.

Większość podstawowych ścieżek nagrano bardzo szybko, często w pierwszych podejściach. Novoselic wspominał, że „Serve the Servants” powstało od razu, mimo rozpadającego się zakończenia utworu. Trio grało wspólnie w jednym pomieszczeniu, z częściową izolacją sprzętu, dzięki czemu materiał zachował dynamikę prawdziwego zespołowego występu.

Steve Albini nie uważał się za producenta mającego prawo do przyszłych zysków

Albini wolał, by nazywano go inżynierem nagrań, a nie producentem. Rozróżniał techniczną pracę nad uchwyceniem brzmienia zespołu od roli producenta, który ingeruje w repertuar, aranżacje i decyzje artystyczne. W przypadku Nirvany nie chciał przypisywać sobie udziału w sukcesie piosenek, których nie napisał ani nie wykonywał.

Jeszcze przed sesjami przedstawił zespołowi list z warunkami współpracy. Jasno zaznaczył w nim, że nie pobiera punktów procentowych od sprzedaży płyt. Uważał, że utwory tworzą muzycy, fani kupują album ze względu na zespół, a realizator nagrań powinien otrzymać wynagrodzenie za swoją pracę.

Swoją pozycję porównywał do pracy hydraulika. Hydraulik rozwiązuje konkretny problem i otrzymuje za to konkretne wynagrodzenie, ale nie żąda udziału w przyszłych dochodach właściciela domu. Dla Albiniego tantiemy dla realizatora były nieproporcjonalnie wysokie w stosunku do jego wkładu i sugerowały, że ma on większy udział w artystycznym efekcie, niż było w rzeczywistości.

Albini przyjął 100 tys. dolarów zamiast udziału w tantiemach

Podczas negocjacji Gold Mountain Entertainment zaproponowało Albiniemu udział w tantiemach od sprzedaży „In Utero”. On sam wyliczał, że przy zakładanej sprzedaży trzech milionów egzemplarzy standardowy udział wynoszący od 1 do 1,5 proc. mógłby przynieść około 400 tys. dolarów. Ostatecznie przyjął jednorazowe honorarium w wysokości 100 tys. dolarów i odmówił procentów.

W innych relacjach pojawia się szacunek, według którego proponowany układ mógł być wart dla niego około 500 tys. dolarów. Albini uznawał taką perspektywę za absurdalną, ponieważ nie chciał przez lata czerpać zysków z muzyki Nirvany. W praktyce oznaczało to rezygnację z prawdopodobnie kilkuset tysięcy dolarów ponad ustalone honorarium.

Nie wiadomo, ile Albini mógł zarobić na tantiemach z „In Utero”

„In Utero” trafiło do sprzedaży 21 września 1993 roku i mimo ostrzejszego brzmienia zdobyło status wieloplatynowy. Album przyniósł single „Heart-Shaped Box” i „All Apologies”, a zarazem okazał się ostatnią studyjną płytą Nirvany. Po śmierci Kurta Cobaina w kwietniu 1994 roku znaczenie tego wydawnictwa w katalogu zespołu tylko wzrosło.

Nie można jednak rzetelnie podać jednej sumy, którą Albini mógłby otrzymać w kolejnych dekadach. Publicznie nie ujawniono dokładnego procentu tantiem, definicji przychodu zapisanej w ewentualnej umowie ani późniejszych rozliczeń katalogu. Szacunki mówiące o milionach pozostają możliwe, ale niepotwierdzone.

Jedno pozostaje pewne: Albini świadomie wybrał 100 tys. dolarów zamiast udziału w przyszłej sprzedaży albumu. Po „In Utero” nadal pracował głównie za stawki ryczałtowe, zgodnie z własną zawodową etyką. Zmarł 7 maja 2024 roku w wieku 61 lat, pozostawiając po sobie również przykład konsekwencji w sprawach finansowych.