Rock and roll to teatr. Wielka, hałaśliwa przebieralnia, w której kostium jest równie ważny jak riff. Zanim muzyk stanie się ikoną, musi najpierw wymyślić siebie na nowo. Zbudować pancerz z dżinsu i skóry, wyhodować buntowniczą grzywę, nauczyć się patrzeć na świat zza ciemnych okularów. Każda legenda ma swój mit założycielski, historię o tym, jak zrodził się jej sceniczny awatar. Czasem inspiracją jest poezja bitników, czasem stary bluesman z Delty, a czasem… cóż, czasem jest nią lokalna piękność o wątpliwej reputacji. Dolly Parton, mistrzyni autokreacji i kobieta, która z tandety uczyniła dzieło sztuki, po latach zdradziła, skąd wzięła się ta cała sceniczna maszyneria. Jej przepis na sukces był szokująco prosty i diabelnie szczery.
Robię sobie z tego żarty, ale to szczera prawda – swój wygląd wzorowałam tak jakby na miejscowej zdzirze. Nie miałam pojęcia, kim ona jest, widziałam tylko babkę z blond włosami upiętymi wysoko, w szpilkach i obcisłych spódnicach. I rany, to była najpiękniejsza rzecz, jaką w życiu widziałam! Mama powtarzała: "Ech, to zwykły śmieć", a ja myślałam: "Oto, kim chcę zostać, jak dorosnę. Śmieciem.”
To marzenie, by stać się „śmieciem”, było w gruncie rzeczy najbardziej rockandrollowym manifestem, jaki można sobie wyobrazić. Był to akt buntu przeciwko konserwatywnemu wychowaniu, purytańskiej moralności i szarości życia na tytoniowej farmie w Tennessee. Zanim na scenę wjechały cekiny, tlenione peruki i makijaż tak wyrazisty, że widać go było z ostatniego rzędu, był kurz wiejskich dróg i dom, w którym Parton dzieliła przestrzeń z jedenaściorgiem rodzeństwa. W takim świecie kobieta w szpilkach i z wysoko upiętym kokiem nie była po prostu kobietą. Była obietnicą innego życia – kolorowego, odważnego i, co najważniejsze, swojego. Matka widziała w niej upadek, a mała Dolly – wolność.
Jak z prowincjonalnego buntu zbudować imperium?
Ten pierwszy, dziecięcy zachwyt nad wyzywającym wizerunkiem okazał się fundamentem jednej z najbardziej przemyślanych karier w historii muzyki. Gdy młoda Parton trafiła do Nashville, szybko zrozumiała, że talent to jedno, ale w tym mieście trzeba mieć coś jeszcze. Trzeba mieć historię do sprzedania. Jej mentor, gwiazdor country Porter Wagoner, widział w niej wielki głos, ale próbował go zamknąć w ramkach grzecznej, wiejskiej dziewczyny. Ich wspólne występy w jego telewizyjnym show dały jej rozpoznawalność, ale Dolly dusiła się w tej formule. Obraz „miejskiej zdziry” z dzieciństwa powrócił jako strategia przetrwania. Zaczęła świadomie podkręcać swój wizerunek, balansując na granicy kiczu i autoparodii. Im głośniej krytycy narzekali na jej wygląd, tym bardziej stawał się on jej znakiem rozpoznawczym i tarczą.
Rozstanie z Wagonerem było jej pierwszym wielkim testem. Napisała dla niego na pożegnanie balladę, która miała przejść do historii – „I Will Always Love You”. Kilkanaście lat później, gdy o prawa do nagrania piosenki zabiegał sam Elvis Presley, jego menedżer zażądał połowy praw autorskich. Parton, wierna swojej niezależności wykutej jeszcze w dzieciństwie, odmówiła samemu Królowi. Wiedziała, że jej twórczość to jej kapitał, a jej wizerunek to jej siła. To nie była już tylko dziewczyna zafascynowana lokalną pięknością. To była bizneswoman, która kontrolowała każdy element swojej legendy, od nut po ostatni cekin.
Dlaczego rock and roll potrzebował Dolly Parton?
Przez lata wydawało się, że Parton i świat rocka to dwa odległe wszechświaty. Ona – królowa blichtru z Nashville. Oni – zbuntowani gitarzyści w czarnych skórach. A jednak pod tą całą fasadą z brokatu biło serce prawdziwego rockowego wojownika. Parton była autorką ponad trzech tysięcy piosenek, budowała swoje imperium (z parkiem rozrywki Dollywood włącznie) na własnych zasadach i nigdy nie dała się zamknąć w żadnej szufladce. Jej muzyczna odwaga sprawiła, że po jej utwory sięgali inni. Kiedy The White Stripes nagrali swoją garażową, pełną furii wersję jej piosenki „Jolene”, stało się jasne, że surowa emocja zawarta w jej kompozycjach ma uniwersalną moc, która przekracza granice gatunków.
To właśnie ten duch sprawił, że w 2022 roku stało się to, co dla wielu było nie do pomyślenia. Dolly Parton, kobieta, która swoją sceniczną tożsamość zbudowała na wzór prowincjonalnej kusicielki, została wprowadzona do Rock and Roll Hall of Fame. Jej historia zatoczyła koło. Dziewczynka, która zapragnęła być „śmieciem”, weszła do panteonu największych buntowników w historii muzyki. Okazało się, że rock and roll to nie tylko przesterowane gitary i głośne bębny. To przede wszystkim postawa – odwaga bycia sobą, nawet jeśli oznacza to bycie „zwykłym śmieciem” w oczach innych.
17
