Czarne świece i lilie. Dlaczego Kurt Cobain zażyczył sobie pogrzebowej oprawy?
Kurt Cobain od samego początku miał bardzo konkretną wizję tego, jak ma wyglądać studio podczas nagrania "MTV Unplugged in New York". Zamiast kolorowych świateł i nowoczesnej technologii zażądał kryształowego żyrandola, czarnych świec oraz lilii odmiany Stargazer. Wybór tych konkretnych kwiatów o intensywnym zapachu i ciemnoróżowych środkach od razu wzbudził niepokój ekipy produkcyjnej. Gdy Alex Coletti z MTV zapytał lidera Nirvany, czy oprawa ma przypominać pogrzeb, usłyszał krótką odpowiedź.
Dokładnie. Jak na pogrzebie – stwierdził Kurt Cobain w rozmowie z producentem
Choć wtedy nikt nie przypuszczał, że muzyk odbierze sobie życie zaledwie pięć miesięcy później, po tragedii z kwietnia 1994 roku scenografia nabrała nowego znaczenia. Fani i krytycy zaczęli postrzegać ten występ jako świadome przygotowanie publiczności na nadchodzący koniec. Cobain nie chciał jednak robić z tego taniej sensacji, a jedynie oddać swój ówczesny stan ducha i fascynację estetyką śmierci, co ostatecznie stworzyło jeden z najbardziej klimatycznych koncertów w historii rocka.
Batalia o listę utworów i brak największego hitu Nirvany
Producenci telewizyjni liczyli na wielkie, komercyjne widowisko wypełnione najbardziej znanymi piosenkami zespołu. Największym punktem spornym okazał się utwór "Smells Like Teen Spirit", którego Kurt kategorycznie odmówił zagrania w wersji akustycznej. Zamiast tego przygotował zestawienie, w którym prawie połowę stanowiły mało znane covery takich artystów jak The Vaselines czy David Bowie. Dla szefów stacji był to ryzykowny ruch, który mógł zniechęcić masową widownię przyzwyczajoną do radiowych przebojów puszczanych codziennie w radiu.
Sytuację zaostrzył wybór gości specjalnych, ponieważ Cobain zamiast wielkich gwiazd zaprosił braci Kirkwoodów z niszowej grupy Meat Puppets. Władze MTV sugerowały duet z Pearl Jam lub Tori Amos, co miało zagwarantować wysoką oglądalność, jednak Kurt postawił ultimatum i postawił na swoim. Ostatecznie zespół zagrał trzy piosenki z repertuaru Meat Puppets, co było wyraźnym sygnałem, że Nirvana nie zamierza naginać się do zasad panujących w szołbiznesie i promuje to, co uważa za wartościowe.
Walka z bólem i ukryty wzmacniacz pod sceną
Dzień przed nagraniem koncert stał pod znakiem zapytania, ponieważ lider grupy znajdował się w fatalnej formie fizycznej. Kurt zmagał się z silnymi bólami brzucha oraz skutkami odstawienia heroiny, co objawiało się wymiotami i ogólnym wycieńczeniem. Był tak zdenerwowany występem bez ściany przesterowanych gitar, że ekipa musiała podać mu Valium na uspokojenie tuż przed wejściem na scenę. To właśnie dlatego podczas całego nagrania muzyk jest tak bardzo wycofany, rzadko się uśmiecha i sprawia wrażenie człowieka pogrążonego w głębokim smutku.
Warto wiedzieć, że mimo nazwy cyklu, koncert nie był w stu procentach akustyczny. Kurt obawiał się, że jego gitara Martin D-18E nie będzie brzmiała wystarczająco dobrze, dlatego potajemnie korzystał ze wzmacniacza Fender Twin Reverb oraz efektów podłogowych. Aby zachować pozory dla producentów MTV, którzy wymagali czystego brzmienia, wzmacniacz ukryto w obudowie, która wyglądała jak zwykły monitor odsłuchowy stojący na ziemi. Dzięki temu trikowi Cobain czuł się pewniej, mając pod nogą swoje ulubione brzmienie.
Dave Grohl musiał grać ciszej, aby nie wylecieć z kapeli
Jednym z największych problemów podczas prób był styl gry Dave’a Grohla, który według lidera Nirvany uderzał w bębny zbyt mocno. Cobain uważał, że potężne uderzenia perkusisty psują intymny klimat występu i poważnie rozważał odsunięcie go od tego konkretnego koncertu. Konflikt udało się zażegnać dopiero dzięki interwencji producenta, który kupił Dave’owi specjalne rózgi zamiast tradycyjnych pałek oraz pożyczył mu cichszy werbel. Dzięki temu Grohl mógł dopasować się do delikatniejszych aranżacji, co uratowało spójność całego show i pozwoliło mu zostać na scenie obok kolegów.
Przejmujący finał i odmowa wyjścia na bis
Całe wydarzenie zakończyło się wykonaniem utworu "Where Did You Sleep Last Night", który przeszedł do legendy dzięki emocjonalnemu zaangażowaniu wokalisty. W samym finale piosenki Kurt nagle przerwał śpiewanie, otworzył szeroko oczy i wziął głęboki oddech, po czym wykrzyczał ostatnie słowa z ogromną siłą. To mrożące krew w żyłach spojrzenie do dziś jest uznawane za jeden z najbardziej szczerych momentów w historii muzyki. Po tak mocnym zakończeniu muzyk poczuł, że nie jest w stanie wyjść na scenę i zagrać czegokolwiek więcej.
Nie przebiję tego ostatniego wykonania. Nie potrafię – powiedział Alexowi Colettiemu zaraz po zejściu ze sceny
Mimo ogromnych próśb ze strony publiczności i producentów, zespół nie wrócił już do instrumentów. Ten upór sprawił, że koncert zyskał idealne domknięcie, które po śmierci artysty stało się symbolem jego artystycznej bezkompromisowości. Słynny zielony kardigan, który Kurt miał na sobie tego wieczoru, stał się później najdroższym swetrem świata, sprzedanym na aukcji w 2019 roku za kwotę 334 tysięcy dolarów. Choć minęły dekady, zapis tego koncertu wciąż pozostaje najważniejszym pomnikiem twórczości Nirvany.
Galeria: Za tymi wielkimi rockowymi hymnami kryją się prawdziwe historie
13
