Pixies nagrali „Where Is My Mind?” 12 lat przed premierą „Podziemnego kręgu”
Pixies nagrali „Where Is My Mind?” w 1987 roku, a utwór trafił rok później na ich pierwszy pełnowymiarowy album „Surfer Rosa”. „Podziemny krąg” trafił do kin dopiero w 1999 roku, więc „Where Is My Mind?” nie powstało na potrzeby jego finału. David Fincher i jego współpracownicy wybrali piosenkę, która od lat należała do najważniejszych nagrań w dorobku Pixies. W scenariuszu Jima Uhlsa z 16 lutego 1998 roku znalazła się jednoznaczna wskazówka, że w końcowej sekwencji ma wybrzmieć „Where Is My Mind?”.
Tekst piosenki nie odnosił się pierwotnie do historii Narratora, w którego wcielił się Edward Norton. Black Francis napisał tekst pod wpływem wspomnienia z nurkowania na Bahamach, podczas którego zaczepiała go mała ryba. Choć sytuacja nie była groźna, wywołała w nim trudny do wyjaśnienia niepokój. Surrealistyczne obrazy w tekście miały oddać właśnie ten stan.
Melodia „Where Is My Mind?” łagodzi katastrofę w finale filmu
Siła „Where Is My Mind?” bierze się z napięcia między prostą melodią a subtelnym poczuciem niepokoju. Oszczędna, niemal kołysankowa perkusja Davida Loveringa uspokaja tempo, lecz gitara Joeya Santiago wprowadza do utworu ledwie wyczuwalny dyskomfort. Gitarzysta zestawiał dźwięki durowe i molowe, również w solówce, przez co melodia brzmi znajomo, ale zarazem trochę obco.
Ważną rolę odegrał też głos Kim Deal. Jej przeciągłe wokalizy nagrano w dużej łazience studia, którą producent Steve Albini wykorzystał jako naturalną komorę pogłosową. Dzięki temu wokalizy nie brzmią jak zwykły chór, lecz jak odległy, niemal nierzeczywisty głos unoszący się nad całym nagraniem. W filmie ten miękki śpiew kontrastuje z detonacjami i osuwającymi się wieżowcami.
Autorem dominującej, w dużej mierze elektronicznej muzyki do „Podziemnego kręgu” był duet The Dust Brothers. „Where Is My Mind?” nie było częścią tej muzyki, dlatego jego pojawienie się wyraźnie odróżnia finał od wcześniejszej ścieżki dźwiękowej filmu. Zamiast kolejnego fragmentu muzyki ilustracyjnej pojawia się rozpoznawalna piosenka rockowa, a jej tytuł brzmi jak komentarz do stanu psychicznego Narratora.
„Where Is My Mind?” w scenie upadku wieżowców
Piosenka rozbrzmiewa tuż po kulminacji konfliktu Narratora z Tylerem Durdenem. Narrator próbuje powstrzymać Projekt Chaos, a następnie strzela sobie w usta, aby uwolnić się od Tylera, swojej drugiej osobowości. Gdy Tyler znika, Marla dociera do Narratora na najwyższe piętro budynku. Oboje stają przy oknie i chwytają się za ręce, gdy za ich plecami eksplodują siedziby firm obsługujących karty kredytowe. W tym momencie fraza „Where Is My Mind?” przestaje być tylko refrenem i staje się komentarzem do historii człowieka, który przez większą część filmu nie rozumie własnych działań. Piosenka nie zamienia jednak katastrofy w triumf: jej spokojne tempo, wokalizy i melodyjność podkreślają absurd, intymność oraz gorzki humor sceny. Film nadał utworowi nowy kontekst i przedstawił go publiczności, która wcześniej nie musiała znać Pixies. Nie stworzył jednak jego siły od zera. Wykorzystał obecne w nagraniu napięcie, surrealistyczny klimat i poczucie, że rzeczywistość przesunęła się poza swoje właściwe miejsce.
11
