Metallica za Żelazną Kurtyną. Dwa koncerty, które na zawsze zmieniły Polskę
Są takie daty w historii rocka, które brzmią głośniej niż przesterowana gitara. Luty 1987 roku bez wątpienia jest jedną z nich. To właśnie wtedy, 10 i 11 lutego, w katowickim Spodku wydarzyło się coś, co na zawsze zmieniło polską scenę muzyczną. Metallica, jako pierwszy gigant z Wielkiej Czwórki thrash metalu, wbiła się z potężnym impetem za Żelazną Kurtynę, dając dwa koncerty, które obrosły legendą. Występy w ramach trasy „Damage, Inc.” były czymś więcej niż tylko muzycznym wydarzeniem. Stały się manifestem wolności i oknem na świat dla tysięcy fanów z szarej, komunistycznej Polski. Dźwiękowa nawałnica z Zachodu, która przetoczyła się przez kultową halę, wywołała kulturowy wstrząs, a jego echo poniosło się po całym kraju, stając się fundamentem pokoleniowego doświadczenia.
8 tysięcy fanów zamiast 2. Jak udało się zorganizować koncert Metalliki w PRL?
Zorganizowanie takiego przedsięwzięcia w realiach późnego PRL-u było misją graniczącą z cudem. Polska lat osiemdziesiątych pozostawała pod czujnym okiem władzy, a dostęp do zachodniej kultury, zwłaszcza tak niepokornej jak metal, skutecznie blokowała cenzura i polityczna podejrzliwość. Samo wydarcie zgody na przyjazd amerykańskiej formacji wymagało żmudnych negocjacji i było pierwszym sygnałem nadchodzącej odwilży. Dla fanów, którzy przez lata karmili się muzyką z przemycanych na potęgę kaset, możliwość zobaczenia swoich idoli na żywo była spełnieniem najśmielszych marzeń. To był cichy akt buntu przeciwko systemowi, który za wszelką cenę próbował odizolować ich od świata.
Wyjątkowość tego koncertu najlepiej oddaje frekwencja, która rozsadziła wszelkie oficjalne ramy. Choć Spodek formalnie mógł pomieścić na takim wydarzeniu około dwóch tysięcy osób, każdego wieczoru w hali kłębił się ośmiotysięczny tłum. Ludzie pielgrzymowali z najdalszych zakątków Polski, a legendą owiana jest historia ekipy ze Szczecina, która dotarła do Katowic specjalnym „pociągiem widmem”. Świadkowie tamtych chwil opowiadają, że napór fanów był tak ogromny, iż organizatorzy, ryzykując poważne konsekwencje, po prostu otworzyli dodatkowe wejścia. Ten obraz doskonale pokazuje, jak wielki głód prawdziwej muzyki panował w tamtych czasach.
Chrzest bojowy Jasona Newsteda. Jak Metallica brzmiała na żywo po śmierci Burtona?
Metallica wjechała do Polski uzbrojona w swój najpotężniejszy oręż, przełomowy album „Master of Puppets”, który katapultował ich do światowej ekstraklasy. Setlista zaserwowana polskiej publiczności była prawdziwym zestawem ciosów nokautujących, zawierając takie killery jak „Battery”, „For Whom the Bell Tolls” czy utwór tytułowy. Dodatkowym szokiem wizualnym okazała się scenografia z charakterystycznymi krzyżami, nawiązującymi do okładki albumu, co w realiach PRL-u było widokiem absolutnie niespotykanym. Całość podgrzał jeszcze występ amerykańskiej grupy Metal Church w roli supportu, co tylko podbiło rangę całego wydarzenia.
Koncerty w Katowicach były także niezwykle ważnym sprawdzianem dla samego zespołu, który wciąż leczył rany po tragicznej śmierci basisty Cliffa Burtona we wrześniu 1986 roku. Jego miejsce zajął Jason Newsted i to właśnie europejska trasa stała się dla niego prawdziwym chrztem bojowym. Mimo krótkiego stażu w zespole, Newsted wraz z resztą składu wyzwolił na scenie niesamowitą energię. Jak wspominają uczestnicy, muzycy dosłownie szaleli i biegali po scenie, serwując występ o intensywności, jakiej Polska wcześniej nie widziała. Ten soniczny atak na długo zapadł wszystkim w pamięć.
Inspiracja dla Turbo i Kata. Jak występ Metalliki na zawsze zmienił naszą scenę?
Fala uderzeniowa po koncertach Metalliki wykroczyła daleko poza mury katowickiego Spodka. Dla polskiej sceny metalowej, która z takimi załogami jak Turbo, Kat czy Vader rozwijała się głównie w podziemiu, występ Amerykanów był potężnym zastrzykiem adrenaliny i inspiracji. To wydarzenie stało się dowodem na to, że bariery istnieją po to, by je kruszyć, a kontakt ze światową czołówką jest w zasięgu ręki. Wszystko to przyspieszyło rozwój lokalnych kapel i podniosło ich artystyczne ambicje, budując symboliczny most między polskim metalem a globalną sceną.
Legenda tamtych dwóch wieczorów wciąż rezonuje w opowieściach, a same koncerty są określane jako „bardzo gorące wspomnienie” nie tylko przez fanów, ale podobno również przez samych muzyków. Metallica na swój kolejny koncert w Polsce kazała czekać aż do 1999 roku, co tylko przypieczętowało mityczny status występów z 1987 roku. To był najgłośniejszy dowód na to, że nawet najgrubsze mury kruszeją, gdy uderzy się w nie odpowiednio potężnym riffem.
