Gdy punk spotkał dub. Oto rewolucja The Clash i Public Image Ltd.
Gdy pod koniec lat 70. kurz po punkowej rewolucji ledwo zdążył opaść, na scenę z impetem wkroczył nowy, nieoczekiwany gracz. Zdarta do kości, trzyakordowa energia brytyjskiego punka zderzyła się z hipnotycznym, przestrzennym pulsem jamajskiego dubu. To nie było przelotne zauroczenie egzotycznym rytmem. To była głęboka, dźwiękowa infekcja, która na zawsze przeprogramowała kod genetyczny rockowej rebelii. Na czele tej rewolucji stanęły załogi takie jak The Clash i Public Image Ltd., które narodziły się na zgliszczach Sex Pistols. To właśnie oni zrozumieli, że studio to nie tylko taśmociąg do nagrywania piosenek, ale potężny instrument, zdolny dekonstruować dźwięk i rozciągać go w czasie za pomocą echa i pogłosu. Tak, z zupełnie nową jakością, narodził się post-punk.
Szaleni geniusze i walka z rasizmem. Jak jamajski dub trafił do Anglii?
Korzenie tej rewolucji sięgają Jamajki z końca lat 60. To tam inżynierowie dźwięku, tacy jak King Tubby czy ekscentryczny geniusz Lee „Scratch” Perry, zaczęli swoje szalone eksperymenty za konsoletą. Brali na warsztat gotowe numery reggae i bezlitośnie cięli je na kawałki. Wokal lądował w koszu, a na pierwszy plan wybijał się potężny, wibrujący fundament rytmiczny, czyli bas i perkusja. Całość zanurzali w gęstym sosie taśmowych ech i sprężynowych pogłosów, kreując psychodeliczne, instrumentalne pejzaże dźwiękowe. Ta filozofia, w której mikser przejmował rolę głównego instrumentu, a studio stawało się częścią kompozycji, była totalnym przełomem. Przygotowała grunt pod to, co wkrótce miało wstrząsnąć brytyjską sceną alternatywną.
Oczywiście, ta muzyczna fuzja nie mogła narodzić się w próżni. Kluczowy okazał się społeczny i kulturowy tygiel, jakim była ówczesna Wielka Brytania. Wydarzenia takie jak Notting Hill Carnival czy koncerty spod szyldu Rock Against Racism, które ruszyły pod koniec 1976 roku, stały się miejscem spotkania. W gorącej atmosferze walki z rasizmem, reggae stało się pomostem łączącym białych, wściekłych punkowców z czarną młodzieżą. Wzajemna fascynacja i wymiana muzycznych patentów sprawiły, że jamajskie wibracje po prostu musiały przeniknąć do zadymionych londyńskich sal prób i klubów.
Od The Clash po The Slits. Oto pionierzy, którzy połączyli punka z dubem.
The Clash z hukiem wyważyli drzwi dla karaibskich wpływów. Ich flirt z dubem przerodził się w płomienny romans w 1977 roku, kiedy to nagrali cover „Police and Thieves” Juniora Murvina, w oryginale wyprodukowany przez Lee „Scratch” Perry'ego. Prawdziwą bombą była jednak współpraca z samym Perrym przy singlu „Complete Control”, która przeszła do legendy. Sesja była tak intensywna, że producent, polując na ekstremalnie przestrzenne brzmienie basu, niemal wysadził w powietrze drogocenną konsoletę Neve. Zespół nie zwalniał tempa, kontynuując poszukiwania na albumie „Sandinista!” z 1980 roku i łącząc siły z mistrzem toastingu Mikey Dreadem, który przemiksował ich „Armagideon Time” i „Bankrobber” w pełnoprawne, dubowe killery.
Po implozji Sex Pistols, John Lydon zrzucił z siebie gorset punkowej prostoty i wraz z Public Image Ltd. zanurzył się w dubie po uszy. Gitarowy łomot ustąpił miejsca potężnemu fundamentowi, który budował bas Jah Wobble’a. Jego hipnotyczny, zapętlony styl gry brzmiał, jakby był żywcem wyjęty z jamajskich riddimów. Już na debiucie z 1978 roku pojawił się „Fodderstompf”, ośmiominutowa mantra oparta na jednym, kołowym riffie basowym. Jednak to wydany rok później „Metal Box” zacementował ich pozycję pionierów post-punka. Zgodnie z najważniejszym przykazaniem dubu, to właśnie bas stał się tam głównym instrumentem melodycznym.
Fala uderzeniowa tej fuzji rozlała się szeroko po całej brytyjskiej scenie. Dziewczęca, ale drapieżna formacja The Slits, we współpracy z producentem Dennisem Bovellem, na debiutanckim albumie „Cut” z 1979 roku pchnęła mariaż punka i dubu w jeszcze bardziej awangardowe rejony. Z kolei producent Adrian Sherwood powołał do życia wytwórnię-instytucję On-U Sound, która stała się mekką dla artystów pokroju Dub Syndicate, eksplorujących pogranicze tych gatunków. Jamajska sztuka rozkładania dźwięku na czynniki pierwsze na stałe weszła do rockowego krwiobiegu. To dziedzictwo kulturowego zderzenia, które raz na zawsze udowodniło, że prawdziwa rewolucja w muzyce często zaczyna się tam, gdzie kończą się utarte ścieżki.
